गर्भपातासाठी सर्वात सामान्य आठवडा कोणता आहे?

प्रेग्नेंसीच्या प्रत्येक आठवड्यात किती टक्के असतो गर्भपाताचा धोका?

प्रेग्नेंसीच्या २० व्या आठवड्यात गर्भपाताचा धोका सर्वात जास्त प्रमाणात असतो. साधारणत: गर्भपात गर्भावस्थेच्या पहिल्या तिमाहीतच होतो.

मिसकॅरेज (miscarriage) अर्थात गर्भपात हा शब्द तुम्ही अनेकदा ऐकला असले आणि त्याचा अर्थ सुद्धा तुम्हाला माहीतच असेल. आई बनू इच्छिणाऱ्या ज्या महिलांचं मिसकॅरेज होतं त्यांच्यासाठी तो अतिशय मोठा आघात असतो. भारतामध्ये 10 ते 15 टक्के स्त्रियांना मिसकॅरेजला सामोरे जावे लागते. ही एक अशी समस्या आहे ज्याची अनेक कारणे आहेत. त्यामुळे मिसकॅरेज पूर्णत: रोखणे कोणालाच शक्य नाही. यावर एकच उपाय आहे तो म्हणजे गर्भवती स्त्रीने स्वत:ची शक्य तितकी काळजी घेणे आणि सुरक्षित राहणे.

गरोदरपणात एका विशिष्ट काळानंतर मिसकॅरेजचा धोका कमी होतो. म्हणून जोपर्यंत तो धोका आहे तोपर्यंत अनेक कपल्स गरोदरपणाची वा आई बाबा होणार असल्याची बातमी कोणाला सांगत नाहीत. आज आपण या लेखातून जाणून घेऊया की कोणता असा काळ असतो ज्या दिवसांत मिसकॅरेज होण्याचा धोका सर्वाधिक असतो.

गरोदरपणात प्रत्येक आठवड्यात मिसकॅरेजचा धोका
अनेकदा मिसकॅरेज अशा कारणांमुळे होतो ज्यावर गरोदर स्त्रियांचे नियंत्रण नसते. मिसकॅरेजचे प्रमुख करणर आहे अनुवांशिक आजार! जवळपास 80% मिसकॅरेजस हे गरोदरपणाच्या पहिल्या तिमाहीत होतात. म्हणजेच 0 ते 13 व्या आठवड्यापर्यंत व होण्याचा धोका सर्वाधिक असतो. अनुवांशिक समस्यांचा अर्थ हा आहे की बाळ गर्भातून बाहेर आल्यावर सुद्धा जिवंत राहू शकत नाही. गरोदरपणाच्या सुरुवातीच्या काळात अर्भकाचा विकास महत्त्वपूर्ण असतो. या काळात मद्यपान केल्यास बाळाला सर्वाधिक जास्त धोका निर्माण होतो. जसं जसे अर्भक विकसित होत जाते तस तसा मिसकॅरेजचा धोका कमी होत जातो.

गरोदरपणाचा तिसरा ते चौथा आठवडा
शेवटच्या पिरीयडनंतर जवळपास तिसऱ्या आठवड्यामध्ये इंप्‍लांटेशन होते आणि यानंतर जवळपास एक आठवड्यानंतर ओव्युलेशन होते. चौथ्या आठवड्यानंतर होम प्रेगनेंसी टेस्‍ट पॉझीटिव्ह येऊ शकते. जवळपास पन्नास ते पंच्याहत्तर टक्के स्त्रियांमध्ये प्रेगनन्सी टेस्ट पॉझीटिव्ह येण्याआधीच मिसकॅरेजचा धोका नष्ट होतो. एका संधोधानातून ही गोष्ट पुढे आली असून हा गरोदरपणाचा हा काळ अतिशय महत्त्वपूर्ण मानला जातो. या काळात स्त्रीने शक्य तितकी स्वत:ची काळजी घ्यावी. जर या काळात सर्व नीट पार पडले तर मिसकॅरेजचा धोका पुढे उद्भवण्याची शक्यता अतिशय कमी असते.

पाचवा ते सातवा आठवडा
2013 मध्ये एक संशोधन करण्यात आले होते आणि त्यात हे आढळून आले की गरोदरपणाच्या पाचव्या आठवड्यामध्ये मिसकॅरेजचा धोका 21.3% इतका असतो. याच संशोधनातून हा सुद्धा निष्कर्ष निघाला की गरोदरपणाच्या सहाव्या आठवड्यानंतर मिसकॅरेजचा धोका अगदी काही टक्क्यांचा राहतो. सामान्यत: सहाव्या आठवड्यानंतर अल्‍ट्रासाउंडच्या माध्यमातून बाळाच्या हृदयाचे ठोके ऐकू येतात आणि बाळ सुरक्षित असल्याचे कळते. या काळात जर कोणती समस्या आली नाही तर बाळाचा विकास पुढे योग्य प्रकारे होतो आणि मिसकॅरेजचा धोका टळतो.

आठावा ते विसावा आठवडा
गरोदरपणाच्या पहिल्या तिमाहीचा अर्धा काळ लोटल्यावर मिसकॅरेजचा धोका 2 ते 4 टक्क्यांवर येतो. यानंतर 13 व्या ते 20 व्या आठवड्यात मिसकॅरेजचा धोका 1 टक्क्यांपर्यंत खाली येतो. गरोदरपणाच्या 20 व्या आठवड्यानंतर होणाऱ्या मिसकॅरेजला स्टिलबर्थ म्हणजेच मृत अर्भक जन्माला येणे असे म्हणतात आणि होऊ शकते की या स्थितीत स्त्रीची डिलिव्हरी करावी लागू शकते. सध्याच्या काळात स्टिलबर्थची स्थिती ही दुर्मिळ आहे कारण गरोदरपणाचे एवढे आठवडे लोटल्यानंतर बाळ आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने जिवंत राहू शकते.

वयानुसार मिसकॅरेजचा धोका
जेवढी उशिरा स्त्री गरोदर राहील तितका मिसकॅरेजचा धोका सुद्धा वयानुसार वाढत जातो. वयानुसार एग्जची क्वालिटी सुद्धा कमी होत जाते आणि हेच कारण असते की जास्त वयात गरोदर राहिल्यास मिसकॅरेजचा धोका वाढत जातो. 20 ते 0 वर्षे वयोगटातील स्त्रियांमध्ये मिसकॅरेजचा धोका 9 ते 17 टक्के इतका असतो. 35 वर्षे वयोगटातील स्त्रियांमध्ये मिसकॅरेजचा धोका 20 टक्के असतो. 40 वर्षे वयोगटातील स्त्रियांमध्ये मिसकॅरेजचा धोका 40 टक्के असतो आणि 45 वर्षे वयोगटातील स्त्रियांमध्ये मिसकॅरेजचा धोका 80 टक्के असतो. जर पुरुषाचे वय 45 वर्षांपेक्षा जास्त असेल तर त्या स्थितीमध्ये सुद्धा मिसकॅरेजचा धोका वाढू शकतो. स्त्रीचे वय, तिला असणारे आजार, जीवनशैली आणि शरीरातील हार्मोन्समध्ये होणारे बदल यांवर सुद्धा मिसकॅरेज अवलंबून असते.